Kıbrıs’ta yıllar sonra ortaya çıkan gerçek

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki tüp bebek merkezlerine ilişkin yanlış sperm ve yumurta donörü kullanıldığı iddiaları büyüyor. BBC’nin araştırmasına göre daha önce 7 çocukla sınırlı olduğu belirtilen şüpheli vaka sayısı en az 30’a yükselirken, DNA testleri ailelerin endişelerini artırdı.

DNA testleri şüpheleri güçlendirdi

KKTC’de tüp bebek tedavisi gören yabancı ailelerin, kendilerine gösterilen donörler yerine farklı kişilere ait sperm veya yumurtaların kullanıldığı yönündeki iddiaları yeni ayrıntılarla gündeme geldi.

BBC’nin araştırmasına göre, ilk aşamada 7 çocuk üzerinden ortaya çıkan şüphelerin ardından vaka sayısının en az 30 çocuğa ulaştığı öne sürüldü. Ailelerin bir bölümü, çocuklarının fiziksel özelliklerinin kendilerine sunulan donör profilleriyle uyuşmadığını fark ettikten sonra DNA testi yaptırdı.

Şüpheli vakalar arasında DNA testi yapılan 30 çocuktan 11’inin genetik kökenlerinin, ailelere tedavi öncesinde sunulan donör profilleriyle örtüşmediği belirtildi. Test sonuçlarında Türkiye, çevre ülkeler ve Güney Avrupa ile bağlantılı genetik özelliklerin tespit edildiği aktarıldı.

13 yıl sonra gerçeği öğrendi

Olayın dikkat çeken örneklerinden biri İngiliz Rachel'ın yaşadıkları oldu. Rachel, 2012 yılında KKTC’de gördüğü tüp bebek tedavisi sırasında Danimarkalı bir sperm donörü seçtiğini düşünüyordu.

Aradan 13 yıl geçtikten sonra oğlu Jonah ile DNA testi yaptıran Rachel, çocuğunun seçtiğini düşündüğü donörden dünyaya gelmediğini öğrendi. DNA sonuçlarında Jonah’ın Rachel’ın biyolojik oğlu olduğu, ancak genetik özelliklerinin seçilen sperm donörüyle uyuşmadığı ortaya çıktı.

Ailelerin en büyük endişelerinden biri ise çocukların gerçek biyolojik donörlerinin kim olduğunun bilinmemesi. Bu durum, özellikle kalıtsal hastalıklar, genetik riskler ve biyolojik aile geçmişi konusunda belirsizlik oluşturuyor.

30 vakanın 15’i aynı merkezle bağlantılı

Araştırmada yer alan 30 şüpheli vakanın 15’inin aynı tüp bebek merkeziyle bağlantılı olduğu belirtildi. Bu tedavilerde Dr. Firdevs Uğuz Tip, Dr. Şevket Alptürk ve uluslararası hasta koordinatörü Julie Hodson’un görev aldığı aktarıldı.

İddiaların merkezinde yer alan sağlık çalışanlarından Firdevs Uğuz Tip, herhangi bir yanlışlık yaptığını reddederken, diğer iki isim BBC’nin sorularına yanıt vermedi.

KKTC Sağlık Bakanlığı soruşturma başlatmıştı

Yanlış donör kullanıldığı iddialarının ilk kez 7 çocuk üzerinden gündeme gelmesinin ardından KKTC Sağlık Bakanlığı tarafından resmi soruşturma başlatılmıştı.

Vaka sayısının en az 30’a yükseldiği yönündeki yeni bilgiler sonrasında soruşturmanın kapsamının genişletilip genişletilmeyeceği ise merak konusu oldu.

Öte yandan BBC’nin aktardığı bilgilere göre dünyanın en büyük sperm bankalarından Cryos International’ın, Doğuş Tüp Bebek Merkezi’ni 2016 yılından bu yana kara listeye aldığı belirtildi.

KKTC’de tüp bebek sektörünün yeterli denetime tabi olmadığı yönündeki eleştiriler de tartışmanın önemli başlıklarından biri oldu. İngiltere Dışişleri Bakanlığı da bölgedeki doğurganlık tedavilerinin düzenleme eksiklikleri nedeniyle risk taşıyabileceği konusunda seyahat uyarısını güncelledi.